अमेरिका र इजरायलले शनिबार इरानमा आक्रमण गरेको केही घण्टापछि नै इरानले मध्य पूर्वका धेरै इस्लामिक देशहरूमा हमला सुरु गर्यो। इरानले विशेष गरी ती देशहरूमा रहेका अमेरिकी सैन्य अड्डाहरूलाई निशाना बनाएको हो।
इरानी सेनाका अनुसार, अमेरिका र इजरायलद्वारा गरिएको भीषण र निरन्तर आक्रमणको जवाफमा यो कदम चालिएको हो। इरानका विदेशमन्त्री अब्बास अराघचीले इरानले आत्मरक्षाका लागि सबै सैन्य माध्यमहरू प्रयोग गर्ने बताएका छन्। इरानको ‘इस्लामिक रिभोलुसनरी गार्ड कोर्प्स’ (आईआरजीसी) ले यसलाई ‘अपरेशन ट्रुथफुल प्रमिस-४’ को हिस्सा भएको र यसअन्तर्गत अमेरिकी अड्डाहरू र सम्पत्तिहरूलाई लक्षित गरिएको जनाएको छ।
इरानको निशानामा परेका देशहरूमा साउदी अरेबिया, संयुक्त अरब इमिरेट्स (यूएई), कतार, बहराइन, कुवेत र जोर्डन रहेका छन्। यी घटनाहरूले मध्य पूर्वको अवस्थालाई थप तनावपूर्ण बनाएको छ र क्षेत्रीय स्थिरतामा गम्भीर चिन्ता थपिदिएको छ।
इरानी आक्रमणका कारण दुबई र अबुधाबी विमानस्थलमा एक जनाको मृत्यु भएको छ भने ११ जना घाइते भएका छन्। अबुधाबीका अधिकारीहरूले ‘जायद अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थल’ लक्षित ड्रोनलाई हावामै खसालिएको पुष्टि गरे पनि त्यसको भग्नावशेष खस्दा एक जनाको ज्यान गएको र सात जना घाइते भएको बताएका छन्। विश्वकै व्यस्त मध्येको एक दुबई अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थलमा पनि क्षति पुगेको छ, जहाँ चार कर्मचारी घाइते भएका छन्। यस घटनापछि क्षेत्रका हजारौँ उडानहरू रद्द वा स्थगित गरिएका छन्।
इरानले आइतबार, मार्च १ मा पनि दोहा, दुबई र मनामामा विस्फोट हुने गरी प्रत्याक्रमण जारी राखेको छ। आफ्ना सर्वोच्च नेता अयातुल्लाह अली खामेनीको मृत्युपछि इरानले ब्यालिस्टिक क्षेप्यास्त्र र ड्रोन प्रयोग गरेर खाडी क्षेत्रका अमेरिकी सहयोगी र अड्डाहरू विरुद्ध श्रृंखलाबद्ध हमला गरिरहेको छ। इरानी सरकारी सञ्चारमाध्यमले शनिबार बिहानको अमेरिकी-इजरायली आक्रमणमा खामेनीको मृत्यु भएको पुष्टि गरेका थिए।
यसैबीच कतार, बहराइन, जोर्डन र कुवेतले आफूतिर लक्षित क्षेप्यास्त्रहरू विफल पारेको बताएका छन्, तर तिनका भग्नावशेषले अमेरिकी सैन्य अड्डाहरूमा व्यापक क्षति पुर्याएको छ। दुबईमा हवाई हमलाको भग्नावशेषले विश्वको नवौँ व्यस्त ‘जेबेल अली’ बन्दरगाहको एक हिस्सामा आगलागी गराएको छ। बहराइनको आन्तरिक मन्त्रालयले पनि ड्रोन आक्रमणबाट आफ्नो विमानस्थलमा क्षति पुगेको जनाएको छ।
मुस्लिम बहुल देशहरूमाथि गरिएको यस आक्रमणको धेरै राष्ट्रहरूले कडा निन्दा गर्दै यसलाई सार्वभौमसत्ताको उल्लङ्घन भनेका छन्। ५७ सदस्य राष्ट्र रहेको र ‘इस्लामिक संसारको आवाज’ मानिने इस्लामिक सहयोग संगठन (ओआईसी) ले पनि इरानको कदमको भर्त्सना गरेको छ। मक्कामा रहेको मुस्लिम वर्ल्ड लिगले पनि छिमेकी अरब देशहरू विरुद्धको इरानी सैन्य कारबाहीको कडा आलोचना गरेको छ।
यी आक्रमणहरूले धेरै प्रश्न उब्जाएका छन्। के तत्कालको सैन्य कारबाहीले इरानले पाउन सक्ने अन्तर्राष्ट्रिय सहानुभूतिलाई कमजोर बनाएको छ? के यसले खाडी देशहरूलाई इरानबाट अझ टाढा धकेल्नेछ? नागरिकहरूलाई त्रसित बनाउने र जनधनको क्षति पुर्याउने यस्ता कार्यले इरानको कूटनीतिक जोखिम बढाएको देखिन्छ। के इरानको यो आक्रामक अडानले भविष्यका वार्ताहरूमा उसको स्थिति कमजोर बनाउनेछ?
विश्लेषकहरूका अनुसार, सर्वोच्च नेताको मृत्यु र अमेरिकी-इजरायली आक्रमणपछि इरानको सत्तामा शून्यता र अनिश्चितता छाएको छ। यो आक्रमण आफ्नो शक्ति अझै बाँकी छ भनेर देखाउने प्रयास मात्र हुन सक्छ। इरानसँग कतारदेखि जोर्डनसम्मका अमेरिकी अड्डाहरूमा प्रहार गर्न सक्ने लामो दूरीका क्षेप्यास्त्रहरू छन्।
यद्यपि, खाडी देशहरूको जनमत इरानको पक्षमा देखिँदैन। त्यहाँका नागरिकहरूले धर्मभन्दा बढी राष्ट्रवादलाई महत्त्व दिने भएकाले साउदी, यूएई वा कतारीहरूले इरानप्रति सहानुभूति राख्ने सम्भावना न्यून छ।
अमेरिकामा डोनाल्ड ट्रम्प सत्तामा रहुन्जेल ती सैन्य अड्डाहरू यथावत रहने र यस क्षेत्रमा अमेरिकी उपस्थिति अझ बढ्ने देखिन्छ। इजरायलले पनि अमेरिकालाई यस क्षेत्रको ‘सुरक्षा संरक्षक’का रूपमा स्थायी रूपमा देख्न चाहन्छ। यदि इरानमा सत्ता परिवर्तन भयो भने राजनीतिक उद्देश्य त पूरा होला, तर त्यसपछिको अराजकता र शून्यताले अर्को इराकको जस्तो स्थिति निम्त्याउन सक्ने डर अमेरिका, इजरायल र खाडी देशहरूमा छ। अन्ततः, के इरानले यी घटनाक्रमपछि पूर्ण कूटनीतिक एक्लोपनको सामना गर्नुपर्ला? यो अहिलेको मुख्य प्रश्न बनेको छ।
